Buty motocyklowe: rodzaje, norma EN 13634 i dobór
Stopy i kostki są wyjątkowo narażone: przy upadku motocykl często przygniata nogę, a zwykłe buty nie mają ani sztywności, ani wzmocnień. Dobre buty motocyklowe łączą ochronę z komfortem chodzenia i obsługi dźwigni, a ich dobór zależy od tego, gdzie i jak jeździsz.
Rodzaje butów
Sportowe i szosowe
Wysokie, sztywne, z wzmocnieniami na kostce, piszczeli i pięcie. Dają najwięcej ochrony, ale chodzi się w nich mniej wygodnie. To rozsądny wybór, jeśli jeździsz szybko albo na torze.
Turystyczne
Wysokie lub średniej wysokości, zwykle z membraną, z komfortową podeszwą nadającą się do chodzenia po postoju. Kompromis między ochroną a wygodą na dłuższych trasach.
Miejskie
Niskie lub do kostki, przypominają zwykłe obuwie. Są wygodne na co dzień, ale ochrona kostki i podbicia bywa ograniczona. Sprawdź, czy mają wzmocnienia, a nie tylko wyglądają jak sportowe sneakersy.
Terenowe
Wysokie, bardzo sztywne, z klamrami, zaprojektowane pod jazdę na stojąco i pod wysokie obciążenia stawu skokowego. Poza terenem bywają niewygodne.
Norma EN 13634
To norma dla butów ochronnych dla motocyklistów. Obuwie zgodne z nią przechodzi badania m.in. odporności na przetarcie i na przecięcie cholewki, wytrzymałości połączenia cholewki z podeszwą oraz sztywności poprzecznej, czyli odporności na zgniecenie z boku. Na etykiecie jest piktogram motocykla i cztery cyfry (wysokość cholewki, odporność na przetarcie, odporność na przecięcie, sztywność poprzeczna), każda na poziomie 1 albo 2, gdzie 2 oznacza wyższą ochronę. Producent może zbadać dodatkowo m.in. ochronę kostki i piszczeli oraz wodoodporność. Szukaj oznaczenia CE z numerem normy w opisie lub na metce. Szczegółowe poziomy ochrony i dodatkowe oznaczenia sprawdzaj w instrukcji producenta. Buty niespełniające tej normy mogą wyglądać jak motocyklowe, a ich ochrona pozostaje nieznana.
Kostka i ochrona przed skrętem
Kostka jest wrażliwa na skręcenie, gdy stopa zostaje pod motocyklem. Dobre buty mają:
- sztywne wzmocnienia po bokach kostki (wewnątrz i na zewnątrz),
- usztywnioną piętę i usztywniony zakładek wokół kostki, który ogranicza ruch w niebezpiecznych kierunkach,
- wysoką cholewkę, która osłania także dolną część piszczeli.
Sprawdź, czy buty nie zginają się swobodnie na boki. Jeśli palcami możesz je łatwo skręcić, nie dadzą oparcia przy upadku.
Podeszwa i zmiana biegów
Podeszwa powinna być sztywna na skręcanie, lecz zginać się w przedniej części stopy, aby dało się swobodnie chodzić. Dobry przyczep zapewni przyczepność na mokrym asfalcie i kamieniach przy zatrzymaniu. Dźwignia zmiany biegów obciąża nosek buta, więc przydaje się wzmocniona, ale niezbyt gruba strefa na przodzie. Za gruby nosek odbiera wyczucie, a za cienki szybko się wyciera i boli stopa. Wypróbuj buty na motocyklu, jeśli to możliwe: zmień bieg, naciśnij hamulec nożny i sprawdź, czy czujesz pedały.
Wodoszczelność
Membrana w butach działa podobnie jak w odzieży: zatrzymuje wodę z zewnątrz, ale bywa ciepła w upale. Wodoszczelność zwykle zależy też od jakości szwów, języka i zapięcia przy cholewce. Jeśli jeździsz tylko w sezonie i unikasz deszczu, buty z perforacją są chłodniejsze. Przy jeździe w zmiennej pogodzie wygodniej mieć buty z membraną, a latem osobne, przewiewne. Wodoodporność nie zastąpi dobrze dobranej odzieży przeciwdeszczowej, więc spodnie powinny zachodzić na cholewkę, a nie wpadać do środka.
Dopasowanie
Buty mają trzymać piętę w miejscu, a palce mają mieć odrobinę luzu. Zbyt luźne będą się obracać na stopie i tracić ochronę, zbyt ciasne zmęczą stopę podczas długiej jazdy. Przymierzaj w skarpetach, w których zwykle jeździsz. Zwróć uwagę na obwód łydki, bo wysokie cholewki bywają wąskie. Zapięcia (sznurówki, zamek, klamry, rzepy) powinny być łatwe do obsługi w rękawicach i nie mogą się same rozpinać. Nowe skórzane buty zwykle się rozchodzą, ale nie powinny wymagać tygodni, żeby w ogóle dało się w nich jechać.
Dopełnienie zestawu
Buty działają razem z resztą ochrony. Dobierz do nich rękawice i ochraniacze kolan, a głowę zabezpiecz odpowiednim kaskiem.
Zobacz też: ogrzewanie i ocieplenie motocyklisty.
FAQ
Czy zwykłe wysokie buty trekkingowe wystarczą?
Nie. Zwykłe obuwie nie jest projektowane pod uderzenia, przetarcie i zgniecenie przy upadku motocykla, więc ochrona jest znacznie mniejsza.
Czy buty miejskie są bezpieczne?
Dają więcej ochrony niż zwykłe obuwie, jeśli mają oznaczenie zgodne z EN 13634 i wzmocnienia kostki. Brak oznaczenia oznacza nieznany poziom ochrony.
Kiedy wymienić buty?
Gdy przyjęły mocny upadek, pękły wzmocnienia, rozeszły się szwy albo podeszwa straciła sztywność lub przyczepność.